زیست و زندگی

علوم زیستی

ویروس ها

ویروس‌ها موجودات بسیار کوچکی هستند که ساختار سلولی ندارند، به همین دلیل برای تولیدمثل باید وارد سلول زنده شوند و با استفاده از مواد موجود در سلول میزبان تولیدمثل کنند.

ویروس در بیرون از بدن هیچ گونه فعالیت زیستی ندارد.

اجزای ویروس‌ها

  1. پوشش لیپیدی
  2. پوشش پروتئینی
  3. پروتئین‌ها
  4. ماده وراثتی

ویژگی‌های ویروس‌ها:

  1. ویروس‌ها ساختار سلولی ندارند. پیکر هر ویروس از یک بخش اسید نوکلئیک و یک پوشش درست شده‌است. تنها اسید نوکلئیک ویروس وارد سلول می‌شود.
  2. همه آن‌ها برای تولید مثل حتما باید وارد سلول شوند
  3. میزبان اختصاصی دارند، یعنی هر نوع ویروس فقط به یک نوع سلول زنده حمله می‌کند
  4. ویروس‌ها به اندازه‌ای کوچک اند که با الکتوسکوپ نوری نیز دیده نمی‌شوند و باید آن‌ها را با میکروسکوپ الکترونی دید.

آلودگی ویروسی:

ویروس‌ها تقریبا تمام موجودات زنده را مورد حمله قرار می‌دهند.

دفاع بدن در برابر ویروس‌ها:

هنگام حمله ویروس‌ها به بدن، سلول‌های مورد حمله ماده‌ای پروتئینی به نام اینترفرون تولید می‌کنند. پس از پاره‌شدن سلول‌ها و آزادشدن ویروس‌ها، اینترفرون به سلول‌های سالم می‌چسبد و آن سلول‌ها را نسبت به ویروس بطور موقت مقاوم می‌کند.

موارد استفاده ویروس‌ها:

  1. کنترل تعداد حشرات مضر از راه بیمار کردن آن‌ها توسط ویروس‌ها
  2. تحقیق درباره DNA. کارهای آن در سلول
  3. کنترل بیماری‌های ویروسی از راه تهیه واکسن از برخی ویروس‌ها

توضیحات علمی تر درباره ویروس ها:

ویروس‌ قطعه ای از نوکلئیک اسید می باشند که درون یک پوشش پروتئینی محصور شده اند.ویروس ها از باکتری ها بسیار کوچکتر و تنها با میکروسکوپ الکترونی قابل روئت می باشند.تولیدمثل ویروس‌ها با استفاده از امکانات یاخته‌های میزبان امکان‌پذیر است و فعالیت اصلی یاخته‌های میزبان را مختل می‌کند. ویروس‌های بسیاری جانوران و گیاهان را مبتلا می‌کنند اما فقط برخی از آن ها انسان‌ها را بیمار می‌کنند.

کشف ویروس ها:

در اواخر قزن 19 میلادی دانشمندان به دنبال یافتن عامل بیماری موزائیک تنباکو بودند. انان دریافتند که گر از گیاه الوده به این مبمیاری عصاره ای تهیه کنند و ان را از صافی مخصوصی که ببکتری ها از ان نمیتوانند عبور کندد عبور دهند باز هم این عصاره قادر است که گیاهان سالم را بیمار کنند بنابراین عامل بیماری هرچه که بود از باکتری ها بسیار کوچکتر بود . در سال 1935 زیست شناسی به نام وندل استنلی توانست ویروس موزاییک تنباکو را تخلیص کند.ویروس خالص شده اگر چه به شکل بلور بود اما باز هم میتوانسات گیاهان سالم را بیمار کند. چون تبلور یک از ویژگی ها ی مواد شیمیایی است بنابراین اتنلی نتیجه گرفت که ویروس یک ماده شیمایی است نه یک موجود زنده.

ساختار ویروسها:

ویروسها به علت داشتن خصوصیات خاصی با سایر موجودات زنده تفاوت دارند. یک ذره ویروس دارای مولکول اسید نوکلئیک DNA یا RNA بوده که توسط پوشش پروتئینی یا کپسید احاطه شده است. اسید نوکلئیک ویروس برای تکثیر در درون سلول به آنزیم های سلول میزبان وابسته است. از تجمع اسید نوکلئیک و قطعات پروتئینی که به تازگی سنتز شده‌اند، ذرات کامل ویروسی تشکیل می‌شود که به محیط خارج سلول رها می‌گردند. ویروس ها بسیار متنوع بوده و از نظر ساختمان، تشکیلات ژنوم، بیان ژنوم، راه‌های تکثیر و سرایت باهم تفاوت زیادی دارند. ویروس ها قادرند باکتریها، گیاهان و جانوران را آلوده کنند.

ویروس ها فقط به علت داشتن توانایی تولیدمثل به جانداران شبیه‌اند. در واقع ویروس‌ها انگل اجباری هستند.

چرخه های ویروسی:

ویروس ها درای ۲ نوع چرخه هستند و پس از الوده کردن سلول میزبان هخحود وارد یکی از این دو چرخه می شوند.

  1. چرخه ی لیزوژنی: گاهی ویروس پس از انکه سلولی را الوده کرد تامدتی در درون ان باقی می ماند اما ویروس جدیدی نمیسازد. ژن های ویروسی به جای انکه به تولید ویروس های جدیدتر بپردازند خود را درون کروموزوم میزبان جای میدهند که در این حالت به ان ها پرو ویروس میگویند با هر بار تقسیم سلول پرو ویروس ها نیز تقسیم میشوند.در این نوع چرخه بدون انکه سلول میزبان تخریب شود ژنوم ویروسی تکثیر پیدا می کند.

چرخه لیتیک: همانند سازی ویروس همراه با تخریب سلول میزبان چرخه لیتیک نامیده میشود. در این چرخه پس از انکه ویروس ژن های خود را وارد سلول میزبان نمود به تولید ژن های ویروسی و پروتئین های ویروسی همانند کپسید میپردازد.

+ نوشته شده در  یکشنبه دوازدهم اردیبهشت 1389ساعت 18:28  توسط امير حسين بابايي  |